Prirodni resursi Niša

 

Niška Banja spada u II grupu najrazvijenijih banja Srbije  koja pojedinačno gledano, ostvaruje preko 100.000 noćenja godišnje, sa relativno razvijenom lečilišnom funkcijom, solidnom materijalnom bazom i povoljnim položajem (blizina komunikacijskih pravaca, gradskih naselja i drugih činilaca).

Prirodni lekoviti faktori u Niškoj Banji su blaga, umereno-kontinentalna klima termomineralne vode, prirodno mineralno blato i lekoviti gasovi. Lekovite vode, koje izviru sa pet izvora („Glavno vrelo“, „Suva banja“, „Školska česma“, „Banjica“ i „Pasjača“), pripadaju grupi zemnoalkalnih homeotermi (36-38° C
S), blago mineralizovanih, slabo radioaktivni sa kapacitetom od 56 litara u sekundi.

Vodopad u Niškoj banji

Park u Niškoj banji

 

 

 

 

 

 

 
 

 

Geomorfološke odlike

Mezo i mikroreljef Niške kotline, na čijem je jugoistočnom obodu nalazi Niška Banja, izgrađivan je različitim morfološkim procesima, a ponajviše terasnim (u tri terasna nivoa), termalnim, kraškim, klastokraškim i recentnim oblicima. U stvari Niška Banja leži u basenu koji je delo fluvijalnih akcija, koje su u više mahova oživljavala.

Specifičnost morfoplastike šireg prostora Niške Banje je u tome što njen znatan deo oblikuje termalni reljef. Glavna niško-banjska terma je „iskakanjem“ na gornjoj terasi istaložila sedam do osam metara visoku kupu od bigra. Ova gejzerska kupa, postojala je sve do početka izgradnje novog banjskog kupatila (1935), kada je brežuljak uklonjen. Hemijski akumulativni oblici reljefa nastali su izlučivanjem iz termalnih rastvora

Kraški reljef Niške kotline zastupljen je i u predelu Niške Banje. Lijaski peščari opasuju krečnjački blok Koritnjak, u čijem podnožju i na stranama leži Niška Banje, i izoluju ga od krečnjačkog masiva Suve planine u posebnu hidrogeološku celinu.

Brdo Koritnjak predstavlja tipski predeo pokriven krasom, u odmaklom stadijumu morfološko-hidrološkog razvitka, na površini od oko 2,5 km2, na kome je otkriveno dvadesetak vrtača različitih dimenzija. Vrtačasti kraški oblici mogu se naći i u samoj Niškoj Banji. Tako se na banjskom prostoru mogu videti oblici antropogene gemorfologije, na donjoj terasi koja se diže odsekom od nišavske ravni visokim 18 do 22 metara, i na kojoj su postojala levkasta udubljenja vrela, veoma bogata kalcijum-karbonatom koji se taložio na njihovom ušću, pošto se tu razlivao.

Krečnjački blok Koritnjak uklješten je između tri raseda: Zaplanjskog, na severozapadu, Nišavskog raseda na severu i Studenskog raseda na severoistoku. Duž Studenskog raseda usekao se Rautovački potok, koji ima poseban uticaj na kvalitet voda termalnih vrela Niške Banje.

I pored zaštitnih mera, na Koritnjaku u rejonu Niške Banje na relativno maloj površini, zapažaju se skoro svi denudivni oblici, koji nagoveštavaju intenzivan proces. Ovi oblici vezani za antropogene objekte: puteve, naselja i obradive površine, prema stepenu denudovanosti najviše ugrožavaju jugoistočni deo Koritnjaka. Tu se pretežno sreću procepi i proloke, ali i inducirane vododerine (četvrtog stepena denudivnosti), koje za posledicu imaju napuštanje obradivih površina.

suva_planina

Suva planina

  Suva planina pripada grupi Karpatsko-balkanskih planina koje se prostiru od reke Dunav na severu do Zaplanjsko-lužičke kotline i planine Ruj na jugu. Na istoku idu od Bugarske granice a na zapadu do gromadnih planina Pomoravlja. Raznovrsnog su geološkog sastava usled čega su bogate raznim rudama i mineralima.

Trem je najviši vrh Suve planine, visok je 1810 metara i stoji nasuprot Sokolovog kamena koji je visok 1361 metara. Oba vrha su pravo umetničko delo prirode nastali u dalekoj prošlosti Zemlje.

 

Trem zimi

Sa severne strane odsečeni su oštrim kamenim ivicama dok su sa južne srane pokriveni retkom vegetacijom, travom i niskim žbunovima kleke sa mestimičnim kamenitim delovima.

sokolov_kamen

Sokolov kamen

Svake godine za Vidovdan ( 28.jun) planinari Niša tradicionalno organizuju noćni uspon na najviši vrh Suve planine, Trem.

Penjačka tura startuje od tačke kod planinarskog doma Bojanine vode koji se nalazi na oko 960 metara n/v i kreće se prema selu Kosmovac a zatim posle oko jednog kilometra skreće se desno od puta u šumu obraslu visokim bukvama gde se nailazi na izvor koji je i jedini i poslednji na ovom putu. Putanja ide lagano kroz šumu uz relativno srednji nagib koji je sve veći kako se približava mestu odnosno visoravni između Sokolovog kamena i Trema poznatoj kao Devojački grob 1317 metara n/v.

solokov_kamen

Sokolov kamen

Oko dva sata potrebno je da se od Devojačkog kamena (groba) stigne na vrh Trema i savlada visinska razlika od oko 500 metara n/v. Pogled je impresivan, vidik se pruža do masiva Stare planine sa visokim Midžorom, na lanac nešto nižih Svrljiških planina, na susedni Sokolov kamen iza koga se nazire kotlina i grad Niš. Takođe na na severnoistočnoj strani vidik se prostire na Babičku goru ispod koje se prostire Zaplanje, dok se iza ovih obronaka vidi Leskovac i istočno od njega Vlasotince, znači gotovo cela jugoistočna Srbija na dlanu.

Jelašnička klisura je deo rečne doline Jelašničke reke nastala intenzivnim vertikalnim usecanjem njenog vodenog toka u krečnjačku stensku masu, zapadnih ogranaka Suve planine. Nalazi se u gradskoj opštini Niška Banja na području grada Niša u Nišavskom upravniom okrugu, između naselja Jelašnica (severno) i naselja Čukljenik (južno). Udaljena je 14 km istočno od Niša i 3 km od Niške Banje. Duga je oko 2 km, a široka svega 30 metara. Ona spaja Nišku kotlinu sa naseljima i turističkom destinacijom Bojanine vode na severozapadnim obroncima Suve planine.

Jelašnička klisura od 1995. ima status „Park prirode I kategorije zaštite“, kao prirodno dobro Republike Srbije od izuzetnog značaja, u cilju očuvanja prirodnih vrednosti i endemskih i subendemskih vrsta biljaka, koje su tu pronađene.

Vodopad „Ripaljka“ u Jelašničkoj klisuru

                                     

Potkapina u Jelašničkoj klisuri u koj se održava festival igre, pevanja i plesa „Potkapina“

Flora

Floru Jelašničke klisure čini 39 mezijskih, 20 balkanskih i 6 ilirskih endema i subendema. Posebno se ističu dve tercijarne balkanske vrste Natalijina ramonda (Ramonda nathaliae) i srpska ramonda (Ramonda serbica). Samo u Jelašničkoj i Sićevačkoj klisuri je uspostavljena zona kontakta između ove dve endemsko—reliktne vrste koje na ovom prostoru grade „globalno značajnu zajednicu Ramondetum nathaliae-serbicae“. Staništa ovih biljaka su pukotine u krečnjačkim, severno eksponiranim stenama Jelašničke klisure, najčešće u zoni zaštite šumskom vegetacijom, na nadmorskim visinama od 150 do 300 metara. Ramonda serbica sa drugim biljkama na ovom prostoru obrazuje reliktne hazmofitske zajednice od kojih su najznačajnije Ceterachi-Ramondaetum serbicae i veći broj zajednica tipa Musco-Ramondaetum serbicae. Takođe na staništima gde se srpska ramonda preklapa sa Natalijinom ramondom, u zonama simpatrije, obrazuje subasocijaciju Ceterachi-Ramondaetum serbicae ramondetosum nathaliae.

Sem srpskih ramondija (Ramonda nathaliae) i (Ramonda serbica) u Jelašničkoj klisuri se posebno ističu; kadulja (Salvia officinalis), jeremičak (Daphne laureola), srpska vijošnica (Parietaria serbica), hibridna kupina (Rubus corifolius), Adamijev safran (Crocus adami), divlja kruška (Pirus nivalis).

  Natalija ramonda (Ramonda nathaliae)

Srpska ramonda (Ramonda serbica)

Žalfija, kadulja (Salvia officinalis)

   
   
Grad Niš Opština Aleksinac Opština Doljevac Opština Gadžin Han Opština Merošina Opština Ražanj Opština Svrljig